راهنمای تفسیر آزمایش ادرار

یکی از مهمترین و راجع ترین آزمایشاتی که در علوم پزشکی انجام می‌شود آزمایش ادرار است.

پزشکان بر اساس اطلاعات به دست آمده از این آزمایش نسبت به سلامت عمومی افراد اطلاعات لازم را جمع آوری کرده و در تشخیص بیماری های مختلف نقش بسیار مهمی دارد.

آزمایش ادرار چیست؟

آزمایش ادرار پرتکرارترین روش تشخیصی در علوم پزشکی است.

پژوهشگران بر این باورند که بهترین روش برای بررسی عملکرد کلیه ها، متابولیسم بدن و حتی انواع وضعیت های فیزیولوژیکی انجام آزمایش ادرار است.

نتایجی که از این آزمایش به دست می آید به پزشکان کمک می کنند تا انواع اختلالات متابولیکی، عفونت های احتمالی، بیماری های کلیوی و سایر مشکلات را به خوبی تشخیص دهند.

با تمام این تفاسیر می توان گفت که آزمایش ادرار در تشخیص صحیح بیماری ها توسط پزشکان در زمینه های مختلف نقش بسیار مهمی دارد.

چه فاکتورهایی در تفسیر آزمایش ادرار ثبت می‌شود؟

بسیاری از بیماران تمایل دارند بعد از دریافت نتیجه آزمایش ادرار هر چه سریع تر از وضعیت جسمانی خود آگاه شود.

مهمترین مسئله ای که وجود دارد این است که در این آزمایش و نتیجه آن چه نکاتی گفته می‌شود که پزشک از وضعیت عمومی بدن مطلع می‌شود.

در تفسیر آزمایش ادرار ابتدا در مورد مشخصات فیزیکی ادرار اطلاعاتی ثبت می‌شود.

در این آزمایشات کارشناسان آزمایشگاه ابتدا رنگ ادرار را بررسی می کنند.

اگر رنگ زرد روشن ثبت شود به این معناست که ادرار از نظر ظاهری مشکلی ندارد.

رنگ زرد تیره نشانه کم آبی بدن است و وجود قرمزی یا صورتی بودن ادرار به معنی وجود خون یا مواد غذایی خاص می باشد.

اگر ادرار سفید یا بی رنگ باشد به این معناست که هیدراتاسیون زیادی اتفاق افتاده و بدن آب بیشتری را دفع می کند.

فاکتور دیگر در تفسیر آزمایش ادرار شفافیت آن است که جزء مشخصات فیزیکی ثبت می‌شود.

اگر ادرار بیماران کدر باشد به معنی وجود بلورهای غیر محلول است که اغلب به سنگ کلیه یا عفونت نسبت به داده می‌شود.

همچنین بوی قوی و غیرمعمول ادرار اغلب نشان دهنده عفونت یا مصرف برخی مواد غذایی می باشد.

بخش دیگر تفسیر آزمایش ادرار مربوط به ارزیابی های شیمیایی است.

در این فرایند ابتدا Ph ادرار اندازه گیری می‌شود که حد معمول آن ۴/۵ تا ۸/۰ است.

اگر PH از حد نرمال پایین‌تر باشد نشانه ای از اسیدوز است و بالاتر بودن آن نشانه عفونت یا مشکلات متابولیک است.

فاکتور دیگری که در آزمایش ادرار ارزیابی می‌شود میزان گلوکز است، اگر گلوکز زیادی در ادرار دیده شود یعنی که فرد به دیابت کنترل نشده مبتلا است.

این مسئله برای پروتئین نیز وجود دارد.

اگر در ادرار شخص پروتئین دیده شود یعنی فرد با آسیب های کلیوی، فشار خون بالا یا بیماری های مزمن مواجه است.

از فاکتورهای مهم دیگر در آزمایش ادرار باید به کتون هایی اشاره کرد که معمولاً نشان دهنده دیابت نوع یک هستند.

بیلی روبین به بیماری های کبدی و انسداد مجرای صفراوی نسبت داده می‌شود و نیتریت نشانه عفونت باکتریایی در دستگاه ادراری است.

دسته دیگری از فاکتورها در تفسیر آزمایش ادرار را میکروسکوپی می گویند.

تجزیه و تحلیل میکروسکوپی ادرار باعث می‌شود تا اطلاعاتی در خصوص گلبول قرمز، گلبول سفید و دیگر انواع بلورها و باکتری ها کسب شود.

به عنوان مثال اگر گلبول قرمز در ادرار دیده شود به این معناست که فرد دچار عفونت، سنگ کلیه یا سایر بیماری‌ها می باشد.

وجود گلبول سفید به معنی بروز عفونت یا التهاب در دستگاه ادراری است و انواع بلورهای خاص به معنی وجود سنگ کلیه یا اختلالات متابولیکی می باشد.

اگر وجود باکتری ها در ادرار تایید شود نشان دهنده عفونت ادراری است و انواع میکروارگانیسم ها مربوط به عفونت های خاص است.

تفسیر آزمایش ادرار چه زمان نگران کننده است؟

گاهی اوقات انجام آزمایشات مختلف باعث می‌شود تا افراد پس از مطالعه نتایج آن دچار نگرانی شوند.

اگر موارد خاصی در آزمایش ادرار دیده شود نیاز به بررسی بیشتر و جزئی‌تر خواهد بود.

موقعیت هایی که تفسیر آزمایش ادرار نگران کننده به نظر می رسد وجود خون در ادرار است.

به چنین اختلالی هماتوری می گویند و به معنی وجود گلبول های قرمز در ادرار است.

معمولاً زمانی این اتفاق رخ می دهد که خونریزی در دستگاه ادراری اتفاق افتاده باشد.

معمولا این تغییرات منفی ناشی از عفونت، سنگ کلیه یا آسیب به کلیه است، حتی ممکن است مشکلات جدی‌تر مثل تومور سلامت فرد را به خطر انداخته باشد.

مورد دیگر وجود پروتئین در ادرار است.

اگر در تفسیر آزمایش پروتئین در ادرار دیده شود نشان دهنده آسیب به کلیه ها می باشد.

مبتلایان به فشار خون بالا، مشکلات قلبی یا افرادی که به بیماری های کلیوی مبتلا هستند با چنین تفسیری از نتایج آزمایش ادرار مواجه می‌شوند.

اگر وجود گلوکز در ادرار تایید شود پزشکان این تغییر را به منزله دیابت کنترل نشده می دانند.

اگر آزمایش نشان دهد که گلوکز در ادرار بیش از حد طبیعی می باشد به این معناست که فرد با چالش هایی در مورد بیماری دیابت مواجه شده است که معمولاً در افراد با سابقه دیابت این مورد دیده می‌شود.

وضعیت نگران کننده دیگر در مورد تفسیر آزمایش ادرار وجود کتون در ادرار است، این تغییر نشان می دهد که سوخت و ساز طبیعی چربی اتفاق نمی افتد.

معمولاً این مورد بر اثر ابتلا به دیابت نوع یک، گرسنگی شدید یا رژیم غذایی کتوژنیک رخ می دهد.

به طور کلی اگر در تفسیر آزمایش پزشک وجود گلبول های سفید، بلورهای غیر طبیعی یا نیتریت و بیلی روبین را در ادرار مشاهده کند شرایط اضطراری اعلام کرده و بیماران موظف به تکرار آزمایش یا سایر روش های تشخیصی هستند.

چه زمان تفسیر آزمایش ادرار قابل اعتماد نیست؟

یکی از موضوعاتی که بعد از انجام آزمایش ادرار مطرح می‌شود این است که چطور باید به نتایج به دست آمده اعتماد کرد.

متخصصان در آزمایشگاه پاتوبیولوژی خسروشاهی بعد از مطالعه تفسیر آزمایش و بررسی وضعیت بیماران و معاینات بالینی متوجه می‌شوند که آیا این نتیجه قابل اعتماد است یا خیر.

اگر در روند انجام آزمایش بهداشت رعایت نشود ممکن است آلودگی هایی به نمونه ادرار راه پیدا کند که نتایج را غیر قابل اعتماد می سازد.

فراموش نکنید که آزمایش ادرار باید در ابتدای روز انجام شود.

اگر ساعت آزمایش ادرار غیر از صبح ثبت شده باشد پزشک به تفسیر آزمایش اکتفا نکرده و تکرار آزمایش ادرار را ضروری می دانند.

اگر پزشک متوجه شود که نقصی در آزمایش اتفاق افتاده است معمولاً تکرار آن را ضروری می دانند.

برای کسانی که آزمایش ادرار و نمونه گیری را درست انجام می دهند اما خطاهای آزمایشگاهی رخ می دهد سبب می‌شود تا تفسیر آزمایش از نظر پزشک رد شود.

معمولاً چنین مشکلات زمانی رخ می دهد که نمونه در دمای نامناسب نگهداری می‌شود یا دیرتر از زمان تعیین شده به آزمایشگاه منتقل می گردد.

در مورد تاثیر انواع دارو و مکمل ها بر نتیجه آزمایش ادرار بی‌توجه نباشید.

در تفسیر این آزمایش گاهی پزشک متوجه می‌شود که تاثیر داروها و مکمل ها اتفاق افتاده و باعث افزایش غیر طبیعی پروتئین یا کاهش غلظت مواد در ادرار می‌شود.

بنابراین اگر پزشک هنگام تفسیر آزمایش ادرار متوجه شود که بیماران از موادی مثل چغندر یا هویج استفاده کرده اند ممکن است بر رنگ و ترکیبات ادرار تاثیر بگذارد و نتیجه آزمایش را تحت تاثیر قرار می دهد.

فراموش نکنید که هیدراتاسیون بدن بیش از حد مجاز باعث رقیق و بی رنگ شدن ادرار می‌شود در نتیجه با تفسیر این آزمایش پزشک نتایج را قابل اعتماد و دقیق نمی داند.

به یاد داشته باشید که ورزش های شدید قبل از نمونه برداری از ادرار تغییراتی قابل توجه در ترکیبات ادرار ایجاد می کند.

پس اگر قبل از آزمایش فعالیت بدنی شدید داشته اید قطعاً تفسیر و نتیجه آزمایش چندان قابل اعتماد و کاربردی نخواهد بود.

بنابراین بسیار مهم است که اگر پزشک تفسیر آزمایش ادرار را رد می کند و آن را قابل اعتماد و دقیق نمی دانند حتماً آزمایش را در موقعیت مناسب دیگر تکرار کنید تا با نتایج جدید پزشک تفسیر دقیق تری از وضعیت بدنی بیمار داشته باشد.