تشخیص سندروم سوء جذب

تشخیص سندرم سوء جذب یک اقدام پیچیده اما بسیار مهم است که با بررسی علائم بیماران، انجام آزمایشات و یافتن علت های زمینه ای می توان چنین مشکلاتی را به صورت ریشه ای برطرف کرد.

متخصصان از روش های متفاوت از جمله معاینه، آزمایش مدفوع و حتی تصویربرداری برای تشخیص چنین اختلالی در سیستم گوارشی استفاده می کنند.

 سندروم سوء جذب چیست؟

سندرم سوء جذب به وضعیتی گفته می‌شود که در آن روده نمی تواند به صورت طبیعی مواد مغذی را از سایر مواد غذایی به مقدار کافی جذب کند.

حتی اگر افراد رژیم غذایی مناسبی داشته باشند سندرم سوء جذب مانع از جذب چربی ها، پروتئین ها، کربوهیدرات ها ویتامین ها و املاح ضروری برای بدن می‌شود.

علائم بالینی سندروم سوء جذب

زمانی که افراد به سندرم سوء جذب مبتلا می‌شوند به مرور زمان علائمی را تجربه می کنند که علاوه بر اختلالات گوارشی مربوط به کمبود شدید مواد مغذی در بدن است.

شایع ترین علائم بالینی این اختلال دفع مدفوع چرب، نفخ و افزایش گاز روده است.

همچنین این افراد به دردهای شکمی دائمی مبتلا هستند و گاهی دچار کاهش اشتها و تهوع می‌شوند.

از علائم شایع سندرم سوء جذب باید به کاهش وزن بدون دلیل، ضعف و خستگی شدید و بی حالی اشاره کرد.

چه زمانی به تشخیص سندروم سوء جذب نیاز است؟

زمانی که افراد با علائم غیرطبیعی در سیستم گوارشی به پزشک مراجعه می کنند و متخصصان با شواهد و نشانه های موجود به سندروم سوء جذب مشکوک می‌شوند، بسیار مهم است که در این موقعیت تشخیص این عارضه با روش های مختلف صورت پذیرد.

متخصصان در آزمایشگاه پاتوبیولوژی خسروشاهی ابتدا علائم مزمن مانند اسهال، مدفوع چرب و یا کاهش وزن بدون علت را بررسی می کنند تا متوجه شوند که علت این اختلالات، کاهش اشتهای بیمار و سو هاضمه مداوم چیست.

زمانی که افراد بزرگسال دچار کم خونی شدید و ناگهانی می‌شوند و کمبود انرژی وسیع ناشی از فقر مواد مغذی در بدن آنها اتفاق می افتد نیاز است که پزشک برای تشخیص سندروم سوءجذب اقدامات لازم را انجام دهد.

موارد دیگری مثل پوکی استخوان، خونریزی های غیر معمول، اختلالات و یا مشکلات پوست و مو همگی از جمله موارد و شرایط خاصی هستند که پزشک برای پیدا کردن علت آسیب ابتدا سندروم سو جذب را مورد بررسی قرار می دهد.

این مسئله در کودکان باعث اختلال رشد یا تاخیر در بلوغ می‌شود و در چنین شرایطی پزشکان بررسی این سندروم گوارشی را ضروری می دانند.

روش‌های تشخیص سندروم سوء جذب

اگر متخصصان با توجه به علائم بالینی بیمار به چنین مشکل گوارشی مشکوک شوند از چند روش مکمل برای تشخیص سریع تر سو جذب استفاده خواهند کرد.

سعی می کنند با یافتن علت های زمینه ای درمانی سریع و موفق را هرچه سریع تر شروع کنند.

 آزمایش‌های خون در تشخیص سوء جذب

در این آزمایش که به عنوان اولین اقدام برای تشخیص سندروم سوء جذب استفاده می‌شود به بررسی کم خونی پرداخته و وضعیت تغذیه افراد را بررسی می کنند.

در این آزمایش مقدار آلبومین و پروتئین تام اندازه گیری می‌شود که نشان دهنده سو جذب پروتئین هستند.

برای بررسی سو جذب چربی در آزمایش خون فاکتور کلسترول به دقت اندازه گیری خواهد شد.

در آزمایش خون پزشک مقدار آهن، ویتامین B12 و فولات را اندازه گیری می کنند و مقادیر سایر املاح مثل کلسیم، منیزیم، فسفر و انواع ویتامین های محلول در چربی به دقت بررسی خواهد شد.

 آزمایش مدفوع برای بررسی سوء جذب

یکی از راه های دقیق برای تشخیص سندرم سو جذب آزمایش مدفوع است.

پزشکان با انجام این تست ساده می توانند وجود انواع انگل را در چربی بررسی کنند.

بافت مدفوع را بررسی کرده و به مشاهده ی قطرات چربی در مدفوع می پردازند، این تست عملکردی در تشخیص سو جذب کربوهیدرات نقش بسیار مهمی دارد.

 آندوسکوپی و بیوپسی روده

برای تشخیص قطعی و دقیق تر جهت بررسی سندروم سو جذب معمولا آندوسکوپی و نمونه برداری از روده باریک انجام می‌شود که پزشک به دنبال یافته های مهم از جمله آتروفی پرزهای روده می باشد.

در این فرایند می توان التهاب یا زخم و انواع عفونت ها و بیماری های نادر را در روده تشخیص داد.

تست‌های تنفسی در تشخیص سوء جذب

برای تشخیص سوء جذب در افراد تست های تنفسی کاربرد زیادی دارند.

تست تنفسی لاکتوز شایع ترین نوع تست تنفسی است که برای کمبود لاکتوز استفاده می‌شود.

تست تنفسی فروکتوز نیز دقیقاً مشابه با تست قبلی می باشد که با استفاده از آن می توان سوء جذب فروکتوز را اندازه گیری کرد و برای بیماران کاربرد دارد که با علائمی مثل دل درد و نفخ مواجه هستند.

تست تنفسی در تشخیص سوء جذب برای بیماران مناسب است که به نفخ یا گاز زیاد مبتلا هستند و یا اسهال مزمن با شک سوء جذب کربوهیدرات برای آنها اتفاق افتاده است.

آزمایش‌های تخصصی برای تشخیص سوء جذب

برای تشخیص سریع و دقیق سندروم سوء جذب پزشکان علاوه بر معاینات بالینی از آزمایش های دقیق تر نیز استفاده می کنند تا بتوانند نوع موادی که جذب نمی‌شود و یا محل اختلال در روده یا پانکراس را با دقت بیشتری مشخص کنند.

بررسی کمبود ویتامین‌ها و مواد معدنی

اگر این آزمایشات تخصصی با نمونه گیری خون انجام شود متخصصان متوجه می‌شوند که کدام دسته از ویتامین ها و یا مواد معدنی به درستی جذب بدن نمی‌شود.

به عنوان مثال اگر ویتامین A جذب نشود بیمار دچار شب کوری و خشکی پوست می‌شود و اگر ویتامین E جذب نشود اختلالات عصبی رخ می دهد.

مواد معدنی مانند آهن اگر به درستی جذب بدن بیمار مبتلا به سوء جذب نشود فقر آهن اتفاق می افتد و کمبود کلسیم باعث پوکی استخوان خواهد شد.

کاهش همزمان چند نوع از این ویتامین ها و مواد معدنی از نشانه های مهم سو جذب مزمن محسوب می‌شود و می توان این روش تشخیصی را یکی از مهمترین اقدامات برای بررسی چنین اختلالی دانست.

تست D-xylose

تست D-xylose روشی برای ارزیابی جذب روده باریک است، اگر پزشک متوجه شود که بیمار در معرض سوء جذب قرار گرفته است برای ارزیابی بیماری مخاط روده یا نارسایی پانکراس این تست را انجام خواهند داد.

برای انجام این روش آزمایش نیاز است که بیمار ناشتا باشد تا پزشک بتواند مقدار D-xylose را در خون به درستی اندازه گیری کند.

کاهش جذب D-xylose به معنی آسیب در مخاط روده ی باریک است و اگر مقدار آن طبیعی باشد احتمال نارسایی پانکراس افزایش پیدا می کند.

تست چربی مدفوع (Steatorrhea)

تست چربی مدفوع یک روش برای تشخیص سوء جذب چربی است، این دسته از افراد آزمایشاتی را انجام می دهند که با جمع آوری مدفوع طی ۷۲ ساعت می توان مقدار چربی خارج شده از بدن را اندازه گیری کرد.

مقدار دفع طبیعی چربی در هر روز باید کمتر از هفت گرم باشد و اگر این مقدار بیش از هفت گرم در روز باشد فرد به سو جذب چربی مبتلا می باشد.

تشخیص سندروم سوء جذب در کودکان

تشخیص سندروم سوء جذب در کودکان یک پروسه ی بسیار حساس است که متخصصان توجه و اهمیت بسیار زیادی به آن می دهند.

زمانی که کودکان علائم اولیه سوء جذب را تجربه می کنند معمولا با کاهش روند رشد مواجه می‌شوند و رفته رفته وزن ها کاهش پیدا می کند به نوعی که می تواند بر تکامل جسمانی آنها تاثیر منفی داشته باشد.

برای تشخیص سندرم سو جذب در کودکان پزشکان ابتدا علائم بالینی را بررسی می کنند.

پس از آن شرح حالی از والدین دریافت می کنند تا نوع تغذیه کودکان، زمان شروع علائم، سابقه ی خانوادگی و حتی مصرف آنتی بیوتیک را جویا شوند.

در ادامه پزشکان آزمایش های اولیه را در نظر می گیرند که شامل آزمایش خون و آزمایش مدفوع می‌شود.

پزشکان در مورد اهمیت تحمل لاکتوز نیز بررسی های ضروری را انجام می دهند.

در صورتی که پزشک صلاح بداند آزمایشاتی برای بررسی سلامت مخاط روده باریک و نارسایی پانکراس انجام می‌شود.

در نهایت اگر پزشک با اختلال ناشناخته ای مواجه شود آندوسکوپی و نمونه برداری از روده را توصیه می کنند‌.

 علائم سوء جذب در کودکان

علائم عمومی این اختلال در کودکان مستقیما در روند رشد آنها ظهور پیدا می کند.

به گونه ای که این کودکان به مرور زمان افزایش وزن یا قد ندارند یا ممکن است دچار تاخیر بلوغ شوند.

ضمن اینکه معمولا این کودکان دچار خستگی، بی حالی و کاهش اشتهای شدید هستند.

سندروم سوء جذب کودکان با علائمی مثل اسهال مزمن، نفخ شکم، دل دردهای مکرر و افزایش گاز روده نیز همراه است.

ضمن اینکه اگر ویتامین ها با وجود چنین اختلال گوارشی به درستی جذب بدن نشود کودک بر اثر کم خونی دچار رنگ پریدگی و ضعف بسیار زیاد می‌شود و به مرور زمان درگیر دردهای استخوانی، شکستگی های مکرر استخوان یا تاخیر در درآوردن دندان خواهند شد.