آزمایش خون مخفی در مدفوع

آزمایش خون مخفی در مدفوع با هدف تشخیص لخته های خون مخفی شده در مدفوع انجام می‌شود.

خون معمولاً در این شرایط با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شود اما می تواند نشانه ای از بیماری های گوارشی گسترده و آسیب های خطرناک باشد.

این آزمایش در تشخیص بیماری هایی مثل سرطان روده، خونریزی های گوارشی و التهابات روده و مشکل در سایر بخش های گوارش نقش بسیار مهمی دارد.

خون مخفی در مدفوع نشانه چیست؟

زمانی که خون مخفی در مدفوع پیدا می‌شود به این معناست که در دستگاه گوارشی خونریزی خفیف وجود دارد و مقدار آن اغلب کم و ناچیز است که با چشم غیر مسلح دیده نمی‌شود.

گاهی علت خون مخفی در مدفوع چندان خطرناک و جدی نیست اما پزشکان برای محکم کاری و جلوگیری از آسیب های بیشتر این آزمایش را برای چنین بیمارانی ضروری می دانند.

از مهمترین دلایل وجود خون مخفی در مدفوع باید به بواسیر، یبوست شدید یا مصرف برخی داروها مثل آسپرین اشاره کرد.

کسانی که به پولیپ روده، سرطان روده بزرگ یا زخم معده طلا هستند نیز ممکن است دچار خون مخفی در مدفوع شوند.

ضمن اینکه این خون می تواند نشانه التهاب شدید روده و بیماری های گوارشی باشد که باید نسبت به آن هوشیار و دقیق باشید.

چگونه برای آزمایش خون در مدفوع آماده شویم؟

یکی از حساس ترین آزمایشاتی که برای ارزیابی سلامتی انجام می‌شود آزمایش خون مخفی در مدفوع است.

با توجه به شرایط بیماران و نکاتی که پزشک عنوان می کند افراد در شرایط متفاوتی آزمایش خون در مدفوع را انجام می دهند.

البته به طور معمول آمادگی های پیش از آزمایش برای بیماران مشابه است با توجه به اینکه آزمایش خون مخفی در مدفوع با روش های مختلف انجام می‌شود نوع آمادگی افراد نیز متفاوت خواهد بود که در ادامه به آن خواهیم پرداخت.

آزمایش FIT یا ایمونوشیمیایی

اگر پزشک این روش را برای آزمایش خون مخفی در مدفوع انجام دهد نیازی به رژیم غذایی خاصی پیش از آزمایش نخواهید داشت.

ضمن اینکه بیماران می توانند از داروهای معمول خود استفاده کرده و احتیاجی به قطع مصرف گوشت، سبزیجات و ویتامین c ندارند.

یکی از آمادگی های مهم قبل از این آزمایش این است که بهتر است بانوان آزمایش را در زمان قاعدگی انجام ندهند و اگر بیمار به خونریزی فعال بواسیر یا شقاق مبتلا است باید آزمایش را چند روز عقب بیندازند.

آزمایش FOBT یا گایاک

در این روش از آزمایش خون مخفی در مدفوع بیماران باید حداقل ۲ تا ۳ روز پیش از آزمایش از گوشت قرمز و جیگر استفاده نکنند.

باید سبزیجاتی مثل کلم، گل کلم، ترب و شلغم را از رژیم غذایی حذف کرده و مقدار مصرف ویتامین C را تا حد قابل توجهی محدود کنند و روزانه نباید بیش از ۲۵۰ میلی‌گرم استفاده شود.

در این روش از آزمایش بهتر است بیمار از داروهایی مثل آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن و داروهای رقیق کننده خون استفاده نکند و قطع یا ادامه مصرف دارو با هماهنگی پزشک صورت پذیرد.

آزمایش خون مخفی در مدفوع چگونه انجام می‌شود؟

آزمایش خون مخفی در مدفوع یکی از حساس ترین روش های تشخیصی محسوب می‌شود.

این آزمایش به سادگی صورت می پذیرد و بیماران به هیچ عنوان درد دردسر و عوارض احتمالی را متحمل نخواهند شد.

برای اینکه این آزمایش به درستی صورت پذیرد ابتدا باید به یک آزمایشگاه معتبر مانند آزمایشگاه پاتوبیولوژی خسروشاهی مراجعه کرده و یک کیت مخصوص دریافت کنید.

معمولاً آزمایشگاه ظرف نمونه یا کیت مخصوص را در اختیار بیمار قرار می دهد.

وسیله برداشت نمونه و دستورالعمل های استفاده از آن و تهیه نمونه سالم را به بیماران ارائه می دهند.

قبل از اینکه نمونه گیری از مدفوع انجام شود بهتر است که مثانه را خالی کنید، مراقب باشید که مدفوع نباید با آب یا ادرار مخلوط شود.

توصیه می‌شود که برای افزایش دقت آزمایش از لگن خشک، روزنامه یا ظرف یکبار مصرف تمیز استفاده کنید.

برای برداشت نمونه مقدار بسیار کمی از سطح مدفوع را با وسیله مخصوص برداشته و داخل ظرف یا روی کیت مخصوص قرار دهید.

طبق دستور آزمایشگاه برای تشخیص دقیق تر از آزمایش خون مخفی باید ۲ تا ۳ مرتبه نمونه گیری از مدفوع صورت پذیرد.

بعد از به پایان رسیدن نمونه برداری درب ظرف را محکم ببندید و در اولین فرصت و همان روز نمونه را به آزمایشگاه تحویل دهید.

فراموش نکنید که نمونه مدفوع نباید در جای گرم نگهداری شود و باید طبق دستور کیت استفاده شده نمونه را در یخچال نگهداری کنید.

خطرات و عوارض احتمالی بعد از آزمایش خون مخفی در مدفوع

آزمایش خون مخفی در مدفوع به هیچ عنوان خطرناک نیست، بنابراین بیماران در شرایطی کاملاً ایمن و بدون درد، خونریزی و عفونت یا عارضه گوارشی می توانند آزمایش را انجام دهند.

مشکلی که بابت این آزمایش می تواند باعث نگرانی افراد شود پیامدهایی است که در نتیجه آزمایش وجود دارد.

گاهی علی رغم ساده بودن روند آزمایش در انتها با نتایجی مواجه می‌شوند که کاذب بودن آن می تواند باعث نگرانی و آشفتگی آنها شود.

در صورتی که افراد به بواسیر مبتلا باشند یا خونریزی خفیف و موقتی داشته باشند و از آسپرین و مسکن استفاده کنند احتمال تغییرات غیرطبیعی در نتیجه آزمایش وجود دارد.

به هر حال بیماران عوارض جسمانی خاصی با این آزمایش متحمل نمی‌شود مگر اینکه با توجه به شرایط پیش آمده فرد دچار اضطراب باشد یا اینکه پزشک بخواهد برای بررسی های بیشتر روش کولونوسکوپی را انجام دهد که این روش تشخیصی عوارض جزئی به همراه دارد.

تفسیر نتایج حاصل از آزمایش خون مخفی در مدفوع

مهمترین بخش از انجام آزمایش خون مخفی در مدفوع نتایجی است که از آزمایشگاه به بیماران ارائه می‌شود.

پزشکان بر اساس نتایج ارائه شده از آزمایشگاه تصمیم گیری نهایی را در مورد سلامت یا بیمار بودن شخص اعلام می کنند.

نتیجه منفی

اگر بعد از انجام آزمایش مدفوع متخصصان در آزمایشگاه نتوانند خون قابل تشخیص در مدفوع مشاهده کنند نتیجه آزمایش منفی می‌شود.

نتیجه منفی از این آزمایش به این معناست که خونریزی فعالی در مدفوع قابل اندازه گیری نبوده است.

مسئله ای که در این مورد وجود دارد این است که نتیجه منفی به معنی سلامت ۱۰۰ درصد بیمار نیست زیرا خونریزی گاهی ممکن است موقتی باشد و به طور همیشگی اتفاق نیفتد.

ضمن اینکه ضایعات کوچک همیشه در حال خونریزی نیستند بلکه گاهی خونریزی خفیف داشته یا گاهی متوقف می‌شود.

برداشت نمونه از مدفوع گاهی آنقدر محدود است که ممکن است از قسمتی نمونه برداشته شود که فاقد خون می باشد و این مسئله باعث می‌شود تا فرد نتیجه منفی دریافت کند.

اگر علی رغم نتیجه منفی از آزمایش مدفوع پزشک متوجه شود که بیمار درگیر علائمی مثل کاهش وزن، کم خونی، درد شکم مداوم یا تغییر طولانی مدت اجابت مزاج است تکرار آزمایش را ضروری می دانند حتی اگر نتیجه تست منفی باشد.

نتیجه مثبت

نتیجه مثبت از آزمایش خون مخفی در مدفوع به این معناست که مقدار کمی خون انسان در مدفوع شناسایی شده است و این تغییر لزوماً مبنی بر بروز سرطان در سیستم گوارشی نیست.

از علل مهم خون مخفی در مدفوع باید به مشکلات شایع و خوش خیم اشاره کرد که شامل مصرف داروهای رقیق کننده خون، شقاق مقعد یا بواسیر است.

برخی از افراد درگیر خونریزی های سطحی و محدود هستند و مثبت بودن نتیجه آزمایش در آنها دور از انتظار نیست.

مثبت بودن نتیجه این آزمایش می تواند حاکی از بروز مشکلات جدی‌تر مثل پولیپ روده، سرطان روده بزرگ، زخم معده یا التهاب شدید روده باشد.

بعد از دریافت نتیجه مثبت از آزمایش خون مخفی در مدفوع بیماران وارد پروسه تشخیصی جدیدی می‌شوند.

اولین اقدام انجام کولوپوسکوپی است که باید برای تشخیص دقیق تر وضعیت گوارشی و پیدا کردن علت خونریزی این اقدامات هر چه سریع تر صورت پذیرد.