آزمایش سرولوپلاسمین با نمونه گیری از خون انجام می‌شود.

پزشکان با هدف اندازه گیری مقدار پروتئین حامل مس در خون این آزمایش را انجام داده تا بتوانند اختلالات متابولیسم مس به ویژه بیماری ویلسون را بررسی کنند.

سرولوپلاسمین توسط کبد ساخته می‌شود و نقش بسیار مهمی در انتقال مس و برخی واکنش های اکسیداسیونی دارد، اندازه گیری این فاکتور از طریق آزمایش خون ممکن است.

آزمایش سرولوپلاسمین چیست؟

آزمایش سرولوپلاسمین یک آزمایش خون است که برای سنجش مقدار پروتئینی به نام سرولوپلاسمین در خون انجام می پذیرد.

این پروتئین به صورت اختصاصی در کبد ساخته می‌شود و نقش اصلی آن حمل و تنظیم مس در بدن است.

سرولوپلاسمین حدودا ۹۰ تا ۹۵ درصد مس خون را حمل می کند و باعث برقراری تعادل این فاکتور در بدن خواهد شد.

وجود سرولوپلاسمین در عملکرد طبیعی کبد، مغز و سیستم عصبی غیرقابل انکار است، زیرا در واکنش های اکسیداسیونی بدن نقش بسیار مهمی دارد.

پزشک معمولا انجام این آزمایش را زمانی درخواست می دهند که فرد به بیماری ویلسون مبتلا باشد. این بیماری یک عارضه ارثی است که در آن بدن مس را حبس کرده و دفع نمی‌شود.

تجمع مس در کبد، مغز و چشم آسیب های جدی و جبران ناپذیری را به جای می گذارد.

پزشکان با انجام این آزمایش کم بودن یا بیش از حد مناسب بودن این فاکتور را بررسی نموده و در تشخیص بیماری ها و اختلالات پیش آمده نقش بسیار مهمی دارد.

نکته ای که باید بدانید این است که این آزمایش اگر چه مهم و کاربردی است اما در تشخیص بیماری ها به تنهایی مورد استفاده قرار نمی گیرند.

به همین دلیل در کنار آزمایش بررسی علائم بالینی، سایر آزمایش های مرتبط با مس و بررسی کبد و سیستم عصبی انجام خواهد شد.

نکته ای که در مورد آزمایش سرولوپلاسمین باید بدانید این است که اگر مقدار آن از حد طبیعی بالاتر باشد ممکن است چندان حائز اهمیت نباشد اما پایین بودن آن یک وضعیت بحرانی محسوب می‌شود که نیاز به بررسی جامع تر و دقیق تر دارد.

آزمایش سرولوپلاسمین برای چه مواردی کاربرد دارد؟

بسیاری از بیماران بعد از تجویز آزمایش سرولوپلاسمین نمی دانند که پزشک به چه علت این آزمایش را برای آنها تجویز کرده است.

پزشکان با هدف بررسی اختلالات متابولیسم مس یا ارزیابی مشکلات کبدی و سیستم عصبی انجام این آزمایش را ضروری می دانند تا شک ابتلا به این بیماری ها را هرچه سریع تر برطرف نمایند.

مهمترین کاربرد آزمایش سرولوپلاسمین تشخیص بیماری ویلسون است، این عارضه یک اختلال ارثی می باشد به گونه ای که در آن مس از طریق صفرا دفع نمی‌شود، بلکه در کبد، چشم و مغز تجمع پیدا می کند.

معمولا بیمارانی که به عارضه ویلسون مبتلا هستند میزان سرولوپلاسمین در خون آنها پایین است، به این معنا که احتمالا مس در ادرار آنها طی ۲۴ ساعت افزایشی می باشد.

پزشکان در مورد تشخیص بیماری ویلسون به عنوان اولین تست غربالگری این آزمایش را ضروری می دانند.

آزمایش سرولوپلاسمین همچنین برای بررسی علت بیماری های کبدی با منشا نامشخص انجام می‌شود.

اگر پزشک شاهد افزایش میزان آنزیم های کبدی باشد و هیچ علت منطقی برای آن پیدا نکند انجام آزمایش سرولوپلاسمین توصیه می کنند.

ضمن اینکه اگر فرد به هپاتیت مزمن نامشخص مبتلا باشند یا سیروز در سنین جوانی رخ دهد برای ارزیابی این دسته از مشکلات کبدی انجام آزمایش سرولوپلاسمین ضروری است.

با این حال پزشکان با اندازه گیری این فاکتور از طریق آزمایش خون می توانند علت بزرگی کبد یا زردی بدن را تشخیص دهند.

اگر میزان سرولوپلاسمین پایین باشد پزشک به بیماری ویلسون یا نارسایی شدید کبد دقت بیشتری خواهند داشت.

برای ارزیابی علائم عصبی که هیچ توضیح منطقی به آنها مرتبط نمی‌شود آزمایش سرولوپلاسمین توصیه خواهد شد.

معمولا اگر جوانان علائم خاصی مثل اختلال گفتار، لرزش دفع یا کندی حرکات را تجربه کنند پزشک به پایین بودن میزان سرولوپلاسمین مشکوک می‌شود.

اگر تغییرات رفتاری یا شخصیتی اتفاق بیفتد و افراد خیلی سریع دچار افسردگی یا افت شناختی شوند می توان این تغییرات را به بیماری ویلسون نسبت داد که برای ارزیابی اولیه چنین عارضه ای آزمایش سرولوپلاسمین کاربرد دارد.

از کاربردهای دیگر آزمایش سرولوپلاسمین باید به پیگیری و ارزیابی درمان بیماری ویلسون اشاره کرد.

پزشکان برای این دسته از بیماران راهکارهای درمانی را مناسب می دانند که برای میزان اثربخش بودن آن و برآورد روند درمان انجام این آزمایش را در طول دوره درمان کاربردی می دانند.

این آزمایش به بررسی اختلالات متابولیسم می کمک می کند.

اگر پزشک متوجه شود فرد با کمبود مس مواجه است یا اختلالات ژنتیکی مرتبط با انتقال مس در آنها ظهور پیدا کرده است این آزمایش کاربرد دارد تا پزشک بتواند این دسته از بیماری های نادر کبدی و آسیب های متابولیک را ارزیابی کند.

آزمایش سرولوپلاسمین چه زمانی انجام می‌شود؟

آزمایش سرولوپلاسمین به عنوان یک روش تشخیصی مهم زمانی کاربرد دارد که پزشک با توجه به علائم و شرایط بیماران به بروز بیماری ویلسون مشکوک شوند.

اگر میزان آنزیم های کبدی تغییر یا افزایش داشته باشد و پزشک علت مشخصی برای آن پیدا نکند در افراد زیر ۴۰ سال آزمایش سرولوپلاسمین ضروری خواهد بود.

سابقه خانوادگی افراد در ابتلا به بیماری ویلسون یکی از مهمترین دلایلی است که باعث می‌شود این آزمایش برای سایر افراد خانواده با موارد مشکوک تجویز شود.

زمانی که بیماری های کبدی اتفاق می افتد اما پزشک علت آسیب را پیدا نمی کند نیاز است که این آزمایش هر چه سریع تر انجام شود.

مشکلاتی مثل بزرگ شدن کبد، درد یا ناراحتی در کبد، زردی و حتی اختلال قابل توجه در آزمایش های کبدی به این معناست که پزشک باید موارد جزئی تری مثل سرولوپلاسمین را بررسی کند.

معمولا تغییر شخصیت، افسردگی، اختلال حرکت یا لرزش در جوانان چندان رایج نیست.

پزشک به عنوان یک اقدام اصلی زمانی که با چنین مواردی مواجه می‌شود از بیماران می خواهند که در اولین اقدام آزمایش سرولوپلاسمین را انجام دهند.

آمادگی لازم برای آزمایش سرولوپلاسمین

برای اینکه آزمایش سرولوپلاسمین با نهایت دقت انجام شود و کاربرد لازم را داشته باشد باید آمادگی های لازم را پیش از آزمایش رعایت کنید.

نیازی نیست برای آزمایش سرولوپلاسمین ناشتا باشید و می توانید در هر ساعتی از روز این آزمایش را در آزمایشگاه پاتوبیولوژی خسروشاهی انجام دهید.

لزومی ندارد که در غذا خوردن خود تغییری اعمال کنید، تمامی داروهایی که برای کنترل آسیب ها و بیماری های مختلف استفاده می کنید را مصرف کنید.

قبل از آن باید لیست کامل داروها را در اختیار پزشک قرار دهید تا داروهایی که باعث بالا رفتن کاذب مقدار سرولوپلاسمین می‌شود را موقت حذف کنید.

این داروها شامل قرص های ضد بارداری، داروهای هورمونی حاوی استروژن و داروهای لازم برای بارداری است.

در صورت بروز عفونت، تب یا بیماری های التهابی فعال ممکن است نتیجه آزمایش بیشتر از مقدار واقعی نشان دهد به همین دلیل باید ابتلا به عفونت در بیمار به طور کامل رد شود.

اگر هدف تشخیص بیماری ویلسون باشد ممکن است با وجود عفونت نتیجه آزمایش از دقت کافی برخوردار نباشد و باید آزمایش را پس از بهبود کامل عفونت و التهاب انجام دهید.

یکی از مسائلی که در مورد آزمایش سرولوپلاسمین مطرح می‌شود باردار بودن بانوان است.

در دوران بارداری سطح سرولوپلاسمین بالاتر از حد طبیعی نشان داده می‌شود در نتیجه اگر این آزمایش را انجام می دهید پزشک را از باردار بودن خود مطلع کنید.

مواردی مثل استرس، فعالیت بدنی یا خواب ناکافی تاثیری بر مقدار سرولوپلاسمین ندارد.

بهتر است بدانید که مصرف غذاهای حاوی مس مثل جیگر یا مغزها ممکن است در نتیجه آزمایش تاثیر بگذارد اما اثر آن فوری نیست ولی بهتر است که هنگام آزمایش از مصرف این نوع خوراکی ها خودداری کنید.

نتایج آزمایش سرولوپلاسمین به چه معناست؟

بعد از دریافت نتیجه آزمایش سرولوپلاسمین برای تفسیر نتیجه آن حتماً به پزشک مراجعه کنید.

متخصصان با توجه به شرایط موجود و وضعیت عمومی بیماران نتیجه آزمایش را مطالعه کرده و تشخیص دقیقی خود را اعلام می کنند.

اگر نتیجه آزمایش نشان دهد که مقدار سرولوپلاسمین در حد طبیعی است به این معناست که بیماری های احتمالی رد شده و باید اعدادی بین ۲۰ تا ۴۰ ml/dl نشان داده شود.

زمانی که سرو پایین‌تر از حد طبیعی است به این معناست که فرد به بیماری ویلسون مبتلا شده است و روند دفع مس از بدن مختل شده است.

مس می تواند در چشم، مغز و کبد تجمع پیدا کند و زمانی که سطح سرولوپلاسمین در آزمایش کمتر از ۲۰ml/dl شرایط خطرناک اعلام شده و می تواند سبب بروز نارسایی شدید کبد یا سندروم سوء جذب شود.

این افراد ممکن است بر اثر ابتلا به بیماری های ژنتیکی و یا سندروم از دست رفتن پروتئین از کلیه مبتلا باشند.

افزایش مقدار سرولوپلاسمین در نتیجه آزمایش معمولا نشان دهنده بیماری خاصی نیست و ممکن است به علت یک واکنش طبیعی از سمت بدن مقدار این پروتئین افزایش پیدا کند.

معمولاً افزایش سرولوپلاسمین بنا به دلایل خاصی مثل عفونت، التهاب فعال، بارداری، بیماری های خود ایمنی یا مصرف استروژن اتفاق می افتد.

البته در صورت بروز برخی از بدخیمی ها ممکن است مقدار این پروتئین افزایش پیدا کند.