وقتی جوان هستید و حالتان خوب است، آزمایش دادن احتمالا در انتهای فهرست کارهایتان قرار می گیرد. بیشتر وقتتان صرف کار، درس، ساختن آینده و رسیدگی به برنامه های روزمره می شود. طبیعی است که با خودتان بگویید: «وقتی مشکلی ندارم، چرا باید به پزشک مراجعه کنم؟»

پاسخ این است که مراقبت از سلامت فقط برای زمان بیماری نیست. دهه ۲۰ و ۳۰ سالگی فرصت خوبی است تا فشار خون، وضعیت قند و چربی خون، سابقه خانوادگی و عادت های روزمره خود را بشناسید. اگر مسئله ای هم وجود داشته باشد، معمولا هرچه زودتر شناسایی شود، فرصت بیشتری برای رسیدگی به آن دارید.

البته چکاپ خوب به معنی نوشتن طولانی ترین فهرست آزمایش ها نیست. آزمایش های ضروری در دهه 20 و 30 سالگی برای همه یکسان نیستند. سن، جنسیت، علائم، داروهای مصرفی، سابقه خانوادگی، سبک زندگی و برنامه هایی مانند بارداری، همگی در انتخاب آزمایش ها نقش دارند. این راهنما کمک می کند بدانید چه بررسی هایی ممکن است برای شما مفید باشند و درباره چه مواردی بهتر است با پزشک صحبت کنید.

برای انجام آزمایش های ضروری در آزمایشگاه پاتوبیولوژی دکتر خسروشاهی کلیک کنید

چرا در جوانی باید به فکر چکاپ باشیم؟

خیلی از ما مراجعه به پزشک را به زمانی موکول می کنیم که درد یا علامت آزاردهنده ای داشته باشیم. اما بعضی تغییرات بدن در ابتدا نشانه روشنی ندارند. فشار خون بالا و اختلال چربی خون، برای مثال، ممکن است مدت ها بی علامت باشند. در چنین شرایطی، یک ارزیابی به موقع می تواند کمک کند پیش از بروز مشکلات جدی تر، وضعیت خود را بشناسید.

چکاپ فرصتی برای مرور عادت ها هم هست. خواب، فعالیت بدنی، تغذیه، مصرف دخانیات، سلامت روان و سابقه بیماری در خانواده، اطلاعاتی هستند که به اندازه بعضی آزمایش ها اهمیت دارند. گاهی نتیجه یک ویزیت این نیست که چندین آزمایش بدهید؛ بلکه این است که فشار خونتان را پیگیری کنید، فعالیت بدنی را بیشتر کنید یا برای یک علامت مشخص بررسی دقیق تری انجام دهید.

هدف از چکاپ، پیدا کردن بیماری به هر قیمت نیست. هدف این است که بررسی های مناسب را در زمان مناسب انجام دهید؛ نه آنقدر کم که یک خطر مهم نادیده بماند و نه آنقدر زیاد که با آزمایش های غیرضروری، هزینه و نگرانی بیشتری به خودتان تحمیل کنید.

بیماری های بی علامت را چطور زودتر بشناسیم؟

فشار خون بالا یکی از نمونه های مهم است. ممکن است هیچ سردرد یا نشانه خاصی نداشته باشید و در عین حال فشار خونتان نیاز به پیگیری داشته باشد. به همین دلیل، اندازه گیری فشار خون در ویزیت های دوره ای اهمیت دارد؛ حتی اگر جوان باشید و احساس سلامتی کنید.

اختلال قند خون و چربی خون هم همیشه با علامت همراه نیستند. با این حال، این موضوع به معنای آن نیست که همه افراد جوان باید هر سال تمام آزمایش های خون را انجام دهند. پزشک با توجه به عواملی مانند وزن، سابقه خانوادگی و نتیجه بررسی های قبلی تصمیم می گیرد کدام آزمایش برای شما مناسب است.

درباره کبد چرب نیز باید دقیق بود. گاهی این وضعیت بدون علامت است، اما بالا بودن آنزیم های کبدی به تنهایی تشخیص قطعی کبد چرب نیست و طبیعی بودن آنزیم ها هم همیشه آن را رد نمی کند. اگر احتمال کبد چرب مطرح باشد، پزشک مجموعه ای از اطلاعات، از جمله عوامل خطر و در صورت نیاز تصویربرداری را کنار هم بررسی می کند.

سبک زندگی امروز چه تاثیری بر سلامت جوانان دارد؟

ساعت های طولانی نشستن، خواب نامنظم، غذاهای آماده، کمبود فعالیت بدنی و فشارهای روانی می توانند به مرور بر سلامت اثر بگذارند. با این حال، قرار نیست هر خستگی یا افزایش وزنی را به «بالا بودن کورتیزول» نسبت بدهیم یا برای بررسی استرس، سراغ آزمایش های هورمونی گسترده برویم.

برای بسیاری از افراد، شروع درست ساده تر است: بررسی فشار خون، گفت و گو درباره خواب و تغذیه، توجه به سلامت روان و ارزیابی عوامل خطر بیماری های قلبی و دیابت. اگر علامتی وجود داشته باشد، پزشک می تواند بررسی های هدفمندتری پیشنهاد کند. این رویکرد هم کاربردی تر است و هم احتمال دریافت نتایج مبهم و نگران کننده را کاهش می دهد.

مهم ترین بررسی های عمومی در دهه 20 و 30 سالگی

وقتی از چکاپ حرف می زنیم، معمولا ذهنمان مستقیم سراغ آزمایش خون می رود. در حالی که بخشی از مهم ترین اطلاعات سلامت، بدون آزمایش خون به دست می آید. اندازه گیری فشار خون، مرور سابقه خانوادگی، بررسی وزن و عادت های زندگی، ارزیابی مصرف دخانیات و گفت و گو درباره سلامت روان، می توانند مسیر بررسی های بعدی را مشخص کنند.

آزمایش خون و ادرار نیز بسته به شرایط فرد ارزشمند هستند. برای مثال، کسی که سابقه خانوادگی چربی خون ارثی دارد ممکن است به بررسی چربی خون نیاز داشته باشد؛ فردی که خونریزی قاعدگی شدید و خستگی دارد ممکن است از بررسی کم خونی سود ببرد؛ و برای کسی که داروی خاصی مصرف می کند، بررسی عملکرد کلیه یا کبد مطرح شود.

جدول زیر یک راهنمای گفت و گو با پزشک است، نه نسخه ای ثابت برای همه افراد.

قند خون ناشتا و HbA1c؛ بررسی دیابت و پیش دیابت

دیابت نوع دو فقط به سنین بالا محدود نیست. سابقه خانوادگی، اضافه وزن، کم تحرکی و بعضی شرایط پزشکی می توانند احتمال بروز آن را در جوانی افزایش دهند. برای بررسی وضعیت قند خون، پزشک ممکن است آزمایش قند خون ناشتا یا HbA1c را درخواست کند. HbA1c تصویری از میانگین قند خون در حدود دو تا سه ماه گذشته ارائه می دهد.

یک نتیجه غیرطبیعی همیشه به معنی تشخیص قطعی دیابت نیست. گاهی لازم است آزمایش تکرار شود یا با روش دیگری بررسی صورت بگیرد. اگر نتیجه در محدوده پیش دیابت باشد، تغییر عادت های روزمره، به ویژه فعالیت بدنی و تغذیه، می تواند نقش مهمی در کاهش خطر پیشرفت بیماری داشته باشد. برنامه مناسب هر فرد نیز بهتر است با توجه به شرایط خودش تنظیم شود.

چربی خون؛ حتی افراد لاغر هم ممکن است به بررسی نیاز داشته باشند

اضافه وزن تنها دلیل بالا بودن چربی خون نیست. بعضی اختلالات چربی، زمینه خانوادگی دارند و ممکن است در فردی با وزن معمولی هم دیده شوند. به همین دلیل، دانستن سابقه سکته قلبی زودرس یا چربی خون بالا در خانواده اهمیت دارد.

آزمایش چربی خون معمولا LDL، HDL، تری گلیسیرید و کلسترول کل را نشان می دهد. با این حال، تفسیر نتیجه فقط با نگاه کردن به یک عدد انجام نمی شود. پزشک سن، فشار خون، مصرف دخانیات، دیابت و سابقه خانوادگی را نیز در نظر می گیرد. اگر نتیجه آزمایش قبلی شما طبیعی بوده است، زمان تکرار آن باید بر اساس وضعیت شخصی تان تعیین شود، نه یک فاصله ثابت برای همه.

آزمایش CBC؛ فراتر از تشخیص کم خونی

آزمایش شمارش کامل سلول های خون یا CBC اطلاعاتی درباره گلبول های قرمز، گلبول های سفید، هموگلوبین و پلاکت ها می دهد. این آزمایش ممکن است برای بررسی علائمی مانند خستگی، رنگ پریدگی، تنگی نفس یا خونریزی شدید قاعدگی درخواست شود.

البته CBC به تنهایی علت کم خونی را مشخص نمی کند. اگر نتیجه به نفع کم خونی باشد، پزشک ممکن است با توجه به شرایط شما بررسی هایی مانند فریتین، آهن یا ویتامین B12 را نیز لازم بداند. از سوی دیگر، تغییر در تعداد گلبول های سفید همیشه نشانه بیماری جدی نیست؛ عفونت های گذرا و عوامل دیگر هم می توانند بر آن اثر بگذارند. تفسیر نتیجه باید در کنار علائم و سایر یافته ها انجام شود.

عملکرد کبد و کلیه؛ چه وقت آزمایش لازم است؟

برای بررسی کلیه ها، معمولا از مقدار کراتینین خون و شاخص تخمینی عملکرد کلیه استفاده می شود. این ارزیابی برای افرادی که فشار خون، دیابت، بیماری کلیوی، سابقه خانوادگی مرتبط یا مصرف بعضی داروها دارند، می تواند اهمیت بیشتری داشته باشد.

آزمایش های کبدی نیز بسته به علائم و عوامل خطر درخواست می شوند. ALT و AST از جمله فاکتورهای شناخته شده هستند، اما بالا بودن آن ها علت های مختلفی دارد و به تنهایی به معنی کبد چرب نیست. ورزش سنگین، برخی داروها و شرایط دیگر هم ممکن است بر نتیجه تاثیر بگذارند. به همین دلیل بهتر است پیش از آزمایش، داروها و مکمل های مصرفی خود را به پزشک اطلاع دهید و نتیجه را خودتان تشخیص گذاری نکنید.

اعداد روی برگه آزمایش را چگونه بخوانیم؟

دیدن عبارت «خارج از محدوده طبیعی» روی برگه آزمایش می تواند نگران کننده باشد، اما هر عدد غیرطبیعی به معنای بیماری نیست. محدوده مرجع آزمایشگاه ها ممکن است متفاوت باشد و نتیجه هر فرد باید با توجه به شرایط او تفسیر شود. برای آشنایی اولیه، جدول زیر چند مقدار رایج را نشان می دهد.

این مقادیر برای شناخت کلی هستند. تشخیص دیابت، بیماری کلیوی یا کبدی و تصمیم درباره درمان، بر اساس یک عدد جداگانه انجام نمی شود.

آزمایش های ویتامینی و هورمونی؛ آیا همه به آن ها نیاز دارند؟

وقتی احساس خستگی می کنید، وسوسه انگیز است که فهرستی بلند از ویتامین ها و هورمون ها را آزمایش کنید. اما خستگی می تواند علت های بسیار متفاوتی داشته باشد؛ از خواب ناکافی و فشار روانی گرفته تا کم خونی یا بیماری های دیگر. به همین دلیل، بهتر است به جای آزمایش دادن برای همه چیز، ابتدا درباره علائم، تغذیه، داروها و شرایط زندگی خود با پزشک گفت و گو کنید.

این به معنای بی اهمیت بودن کمبود ویتامین ها یا اختلالات هورمونی نیست. بعضی افراد به دلیل رژیم غذایی محدود، بیماری زمینه ای، علائم مشخص یا عوامل خطر دیگر، واقعا به بررسی نیاز دارند. نکته اصلی این است که آزمایش هدفمند معمولا از یک بسته آزمایش یکسان برای همه مفیدتر است.

ویتامین D و کلسیم؛ سلامت استخوان را چطور بررسی کنیم؟

ویتامین D در جذب کلسیم و سلامت استخوان نقش دارد. با این حال، آزمایش سطح ویتامین D برای همه جوانان سالم، صرفا به عنوان بخشی ثابت از چکاپ، ضروری نیست. پزشک ممکن است در صورت وجود عوامل خطر، علائم یا بعضی بیماری ها آن را درخواست کند.

کلسیم خون نیز به تنهایی نشان نمی دهد که دریافت کلسیم از رژیم غذایی کافی است یا تراکم استخوان شما در چه وضعیتی قرار دارد. اگر درباره سلامت استخوان نگران هستید، بهتر است علاوه بر آزمایش های احتمالی، درباره تغذیه، فعالیت بدنی، مصرف مکمل و عوامل خطر با پزشک صحبت کنید. مصرف خودسرانه دوزهای بالای ویتامین D هم انتخاب بی خطری نیست.

آزمایش تیروئید یا TSH؛ برای چه کسانی مفید است؟

تیروئید بر بخش های مختلفی از عملکرد بدن اثر می گذارد. خستگی، احساس سرما، یبوست، تغییر وزن، تپش قلب یا اختلال قاعدگی از جمله علائمی هستند که ممکن است پزشک را به بررسی تیروئید برسانند. البته هیچ کدام از این نشانه ها به تنهایی به معنای بیماری تیروئید نیستند.

TSH معمولا نخستین آزمایشی است که برای ارزیابی عملکرد تیروئید درخواست می شود. اگر نتیجه یا شرایط فرد اقتضا کند، پزشک آزمایش های تکمیلی را نیز پیشنهاد می دهد. در فردی که علامت یا عامل خطر خاصی ندارد، انجام مکرر آزمایش تیروئید لزوما فایده ای ندارد.

ویتامین B12؛ چه کسانی بیشتر در معرض کمبود هستند؟

ویتامین B12 برای ساخت گلبول های قرمز و عملکرد سیستم عصبی اهمیت دارد. کمبود آن ممکن است با خستگی، کم خونی، گزگز دست و پا یا مشکلات عصبی همراه باشد. افرادی که رژیم وگان دارند، بعضی مشکلات گوارشی را تجربه می کنند یا داروهای خاصی را برای مدت طولانی مصرف می کنند، ممکن است بیشتر به بررسی نیاز داشته باشند.

اگر در این گروه ها قرار می گیرید یا علائم مشکوک دارید، موضوع را با پزشک مطرح کنید. اما لازم نیست همه افراد جوان در هر چکاپ، آزمایش B12 بدهند. انتخاب آزمایش و مکمل باید بر اساس نیاز واقعی انجام شود.

آزمایش ها و مراقبت های اختصاصی برای زنان در دهه 20 و 30 سالگی

سلامت زنان در این دوره فقط به آزمایش خون محدود نمی شود. غربالگری دهانه رحم، بررسی مشکلات قاعدگی، مشاوره پیش از بارداری و ارزیابی علائم مربوط به پستان یا تخمدان، هر کدام جایگاه خود را دارند. زمان و نوع بررسی نیز به سن، سابقه پزشکی، وضعیت واکسیناسیون و عوامل خطر بستگی دارد.

یک نکته مهم این است که «مراقبت دوره ای» را با «انجام سونوگرافی و آزمایش برای همه» یکی ندانیم. بسیاری از تصمیم های درست در ویزیت و با شنیدن علائم گرفته می شوند. اگر درد لگن، خونریزی غیرعادی، تغییر تازه در پستان یا بی نظمی قاعدگی دارید، آن را مطرح کنید تا پزشک بررسی مناسب را انتخاب کند.

غربالگری دهانه رحم؛ پاپ اسمیر و آزمایش HPV

غربالگری دهانه رحم می تواند تغییرات سلولی را پیش از تبدیل شدن به سرطان شناسایی کند. آزمایش پاپ اسمیر و آزمایش HPV ابزارهای مهم این غربالگری هستند، اما نوع آزمایش و فاصله تکرار آن برای همه زنان جوان یکسان نیست. سن، سابقه نتایج قبلی و دستورالعمل مورد استفاده پزشک در این تصمیم نقش دارند.

برای بسیاری از افراد، غربالگری از ۲۱ سالگی یا سنی که دستورالعمل مورد استفاده توصیه می کند آغاز می شود. در بخشی از دهه ۲۰ زندگی، پاپ اسمیر به تنهایی ممکن است روش اصلی باشد و آزمایش HPV در سنین بالاتر یا شرایط مشخص مطرح شود. این نکته مهم است که انجام هر ساله پاپ اسمیر و HPV برای همه زنان جوان لازم نیست. واکسیناسیون HPV نیز ارزشمند است، اما جای غربالگری مناسب را نمی گیرد.

سونوگرافی تخمدان و پستان؛ چه وقت لازم است؟

اگر قاعدگی های نامنظم، درد لگن یا علائمی مانند رشد موهای زائد دارید، پزشک ممکن است برای بررسی بیشتر، سونوگرافی یا آزمایش های دیگر را پیشنهاد کند. با این حال، سندرم تخمدان پلی کیستیک فقط با دیدن یک تصویر در سونوگرافی تشخیص داده نمی شود. شرح حال، علائم و یافته های دیگر نیز اهمیت دارند.

در مورد پستان هم سونوگرافی سالانه برای همه زنان جوان بدون علامت، توصیه ای همگانی نیست. اگر توده، ترشح غیرعادی یا تغییر تازه ای احساس می کنید، باید برای معاینه مراجعه کنید. در افرادی که سابقه خانوادگی مهم یا خطر بالاتر دارند، برنامه بررسی پستان ممکن است متفاوت باشد و باید با نظر پزشک تنظیم شود.

چکاپ پیش از بارداری؛ فرصتی برای آماده شدن

اگر قصد بارداری دارید، بهتر است پیش از آن یک ویزیت برنامه ریزی کنید. در این جلسه می توانید درباره بیماری های زمینه ای، داروهای مصرفی، وضعیت واکسیناسیون، تغذیه و مصرف اسید فولیک صحبت کنید. پزشک با توجه به شرایط شما ممکن است بررسی هایی مانند کم خونی، ایمنی نسبت به برخی بیماری ها یا آزمایش های عفونی را پیشنهاد دهد.

قرار نیست همه افراد مجموعه یکسانی از آزمایش های هورمونی یا عفونی را انجام دهند. برای مثال، بررسی توکسوپلاسموز برای همه افراد در همه شرایط، جزء ثابت چکاپ پیش از بارداری نیست. همچنین هیچ آزمایشی نمی تواند بارداری کاملا بی خطر یا تولد فرزند سالم را تضمین کند. فایده این ویزیت آن است که خطرهای قابل شناسایی و قابل اصلاح، زودتر بررسی شوند.

چکاپ های اختصاصی برای مردان جوان

مردان جوان هم ممکن است بعضی علائم را نادیده بگیرند یا مراجعه به پزشک را عقب بیندازند. با این حال، مراقبت مناسب به معنی انجام آزمایش های متعدد بدون دلیل نیست. توجه به سلامت بیضه ها، مشکلات ادراری و جنسی، سابقه خانوادگی و علائم احتمالی کمبود تستوسترون، نقطه شروع بهتری است.

اگر تغییری در بدن خود حس می کنید، لازم نیست منتظر بمانید تا درد شدید شود. از طرف دیگر، اگر هیچ علامتی ندارید، ممکن است بعضی آزمایش هایی که در بسته های چکاپ تبلیغ می شوند، برای سن شما مناسب نباشند. گفت و گوی صریح با پزشک، به ویژه درباره علائمی که مطرح کردنشان راحت نیست، کمک زیادی می کند.

سلامت بیضه ها و پروستات؛ کدام نشانه ها مهم هستند؟

سرطان بیضه در مقایسه با بسیاری از سرطان های دیگر، در سنین جوان تر هم دیده می شود. اگر توده، سفتی، تغییر اندازه یا احساس سنگینی تازه در بیضه ها دارید، برای معاینه مراجعه کنید. آشنا بودن با وضعیت معمول بدن خود مفید است، اما خودمعاینه منظم ماهانه برای همه افراد، توصیه یکسان و قطعی ندارد و جای معاینه پزشکی را نمی گیرد.

در مورد پروستات نیز بهتر است تصور نکنیم که همه مردان دهه ۲۰ و ۳۰ سالگی به معاینه دوره ای یا آزمایش PSA نیاز دارند. غربالگری معمول سرطان پروستات در این سنین برای افراد بدون علامت توصیه نمی شود. اما اگر سوزش ادرار، درد لگن، تکرر ادرار یا علائم دیگری دارید، باید بررسی شوید تا علت آن مشخص شود.

آزمایش تستوسترون؛ چه زمانی باید انجام شود؟

خستگی، تغییر خلق یا کاهش میل جنسی ممکن است دلایل مختلفی داشته باشند و به تنهایی کمبود تستوسترون را ثابت نمی کنند. پزشک زمانی که علائم و شرایط فرد به نفع این مشکل باشد، ممکن است آزمایش تستوسترون را درخواست کند. برای تشخیص نیز معمولا یک نتیجه پایین کافی نیست و ممکن است اندازه گیری در زمان مناسب تکرار شود.

مصرف خودسرانه تستوسترون یا مکمل هایی که با وعده افزایش آن فروخته می شوند، راه حل مناسبی نیست. درمان تستوسترون می تواند عوارض داشته باشد و بر باروری اثر بگذارد. اگر نگران کاهش این هورمون هستید، ابتدا علت علائم را با پزشک بررسی کنید.

هر چند وقت یک بار چکاپ بدهیم؟

یک فاصله ثابت برای همه افراد وجود ندارد. ممکن است فردی به دلیل سابقه خانوادگی، فشار خون بالا یا نتیجه قبلی آزمایش ها به پیگیری نزدیک تر نیاز داشته باشد، در حالی که فردی دیگر بدون علامت و عامل خطر، به تکرار سالانه تمام آزمایش های خون احتیاج نداشته باشد.

بهترین راه این است که در یک ویزیت، سابقه پزشکی و خانوادگی خود را مرور کنید و درباره زمان بررسی بعدی به توافق برسید. اگر در این فاصله علامت تازه ای پیدا شد، لازم نیست تا موعد چکاپ بعدی صبر کنید. چکاپ برنامه ای برای مراقبت از سلامت است، نه تقویمی که مراجعه زودتر از آن ممنوع باشد.

پیش از آزمایش چه نکاتی را رعایت کنیم؟

یکی از علت های سردرگمی در نتایج آزمایش، آماده نبودن برای نمونه گیری یا ندانستن شرایط لازم است. همه آزمایش ها نیاز به ناشتا بودن ندارند. برای بعضی آزمایش ها ممکن است ناشتا بودن لازم باشد و برای بعضی دیگر تفاوتی نکند. حتی در مورد آزمایش چربی خون هم بسته به هدف بررسی، نمونه ناشتا یا غیرناشتا می تواند درخواست شود.

پس به جای آنکه برای هر چکاپ به صورت خودکار ۱۰ تا ۱۲ ساعت غذا نخورید، دستور پزشک یا آزمایشگاه را بررسی کنید. معمولا نوشیدن آب ساده در زمان ناشتایی مجاز است، مگر اینکه دستور دیگری داده باشند. داروها را نیز خودسرانه قطع نکنید. نام داروها و مکمل های مصرفی، به ویژه مواردی که ممکن است بر نتیجه آزمایش اثر بگذارند، به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهید.

سوالات متداول درباره آزمایش های ضروری در دهه 20 و 30 سالگی

در مورد چکاپ جوانان، چند سوال بیشتر از بقیه تکرار می شود: آیا باید هر سال آزمایش داد؟ آیا نتیجه خارج از محدوده خطرناک است؟ آیا می توان بدون نسخه به آزمایشگاه رفت؟ پاسخ این سوال ها به وضعیت فرد بستگی دارد، اما نکات زیر می توانند برای تصمیم گیری اولیه کمک کننده باشند.

۱. آیا در دهه 20 و 30 سالگی باید هر سال چکاپ کامل انجام دهیم؟

نه لزوما. تکرار سالانه یک فهرست ثابت از آزمایش ها برای همه افراد سالم ضروری نیست. بعضی بررسی ها مانند اندازه گیری فشار خون، و بعضی آزمایش ها مانند قند و چربی خون، بر اساس سن و عوامل خطر در زمان های متفاوتی انجام می شوند. بهتر است برنامه شخصی خود را با پزشک تنظیم کنید.

۲. برای چکاپ باید به پزشک متخصص مراجعه کنیم؟

در بسیاری از موارد، پزشک عمومی یا پزشک خانواده نقطه شروع مناسبی است. پزشک می تواند سابقه شما را بررسی کند، معاینه لازم را انجام دهد و فقط آزمایش هایی را درخواست کند که برایتان کاربرد دارند. اگر مسئله ای نیازمند بررسی تخصصی باشد، شما را به پزشک مربوط ارجاع می دهد.

۳. هزینه آزمایش ها چقدر است و بیمه چه بخشی را پوشش می دهد؟

هزینه به نوع و تعداد آزمایش ها، تعرفه آزمایشگاه، نوع بیمه و شرایط نسخه بستگی دارد. پوشش بیمه نیز برای همه خدمات یکسان نیست و ممکن است به ثبت نسخه، ضرورت پزشکی یا قرارداد آزمایشگاه وابسته باشد. پیش از نمونه گیری، درباره هزینه نهایی و سهم بیمه از آزمایشگاه یا شرکت بیمه سوال کنید.

۴. آیا برای آزمایش قند و چربی خون باید ناشتا باشیم؟

برای قند خون ناشتا، بله؛ مدت ناشتایی را پزشک یا آزمایشگاه به شما اعلام می کند. اما HbA1c معمولا به ناشتایی نیاز ندارد. آزمایش چربی خون نیز همیشه نیازمند نمونه ناشتا نیست. دستور همان آزمایشی را که برای شما نوشته شده است دنبال کنید و داروهای خود را بدون نظر پزشک قطع نکنید.

۵. آیا تست های ژنتیکی در این سن ضروری هستند؟

برای همه افراد خیر. اگر در خانواده شما سابقه بیماری های ارثی، برخی سرطان ها در سن پایین یا بیماری قلبی زودرس وجود دارد، ممکن است مشاوره ژنتیک یا بررسی هدفمند پیشنهاد شود. انتخاب آزمایش ژنتیکی بدون بررسی شجره خانوادگی و هدف مشخص، معمولا اطلاعات مفیدی به شما نمی دهد.

۶. اگر یکی از نتایج آزمایش غیرطبیعی بود، چه کار کنیم؟

ابتدا آرامش خود را حفظ کنید و نتیجه را به پزشک نشان دهید. مقدار کمی خارج از محدوده مرجع بودن، همیشه به معنی بیماری نیست. پزشک بر اساس علائم، داروها، شرایط نمونه گیری و نتایج دیگر تصمیم می گیرد که آیا آزمایش باید تکرار شود یا بررسی بیشتری لازم است. خوددرمانی یا شروع مکمل بر اساس یک عدد، ممکن است بررسی علت اصلی را به تاخیر بیندازد.

۷. آیا آزمایش خون به تنهایی برای یک چکاپ کامل کافی است؟

خیر. فشار خون، سابقه خانوادگی، واکسیناسیون، سلامت روان، تغذیه، فعالیت بدنی و بعضی غربالگری ها را نمی توان از روی برگه آزمایش خون فهمید. یک چکاپ مفید، ترکیبی از گفت و گو، معاینه و آزمایش های متناسب با شرایط شما است.

جمع بندی؛ چکاپ خوب از شناخت نیازهای خودتان شروع می شود

دهه 20 و 30 سالگی زمان خوبی برای ساختن عادت های سالم و شناخت وضعیت بدنتان است. اندازه گیری فشار خون، توجه به سابقه خانوادگی و انجام آزمایش های متناسب با شرایط فردی، می توانند به پیشگیری و تشخیص به موقع کمک کنند. در مقابل، درخواست یک بسته بزرگ از آزمایش های ویتامینی، هورمونی و تصویربرداری برای همه افراد، لزوما مراقبت بهتری ایجاد نمی کند.

اگر مدت زیادی است وضعیت سلامت خود را مرور نکرده اید، یک وقت ویزیت بگیرید. علائم، داروهای مصرفی، نتایج آزمایش های قبلی و بیماری های مهم خانواده را همراه داشته باشید. بعد از آن، با کمک پزشک تصمیم بگیرید کدام بررسی واقعا برای شما لازم است. مراقبت از سلامت قرار نیست پیچیده یا ترسناک باشد؛ قرار است آگاهانه، منظم و متناسب با زندگی شما باشد.